چه زمانی میتوان به رای دادگاه اعتراض ثالث کرد؟
معترض ثالث میتواند در دو مقطع زمانی به رای دادگاه اعتراض کند:
قبل از صدور حکم نهایی
در جریان رسیدگی دادگاه: اگر در حین رسیدگی به پرونده متوجه شوید که حکم صادره به حقوق شما لطمه میزند، میتوانید قبل از صدور حکم نهایی، اعتراض ثالث خود را به دادگاه ارائه دهید.
قبل از صدور حکم قطعی: در برخی موارد، ممکن است بعد از صدور حکم بدوی (اولیه) دادگاه، اما قبل از قطعی شدن آن، از تضییع حقوق خود آگاه شوید. در این شرایط نیز میتوانید تا زمانی که حکم قطعی نشده، دعوای اعتراض شخص ثالث خود را مطرح کنید.
بعد از صدور حکم نهایی
ظرف یک سال از تاریخ اطلاع از حکم: اگر بعد از قطعی شدن حکم، از تضییع حقوق خود مطلع شوید، میتوانید تا یک سال از تاریخ اطلاع، اعتراض شخص ثالث خود را به دادگاه ارائه دهید.
در برخی موارد خاص: در برخی موارد استثنایی، امکان طرح دعوای اعتراض شخص ثالث بعد از یک سال نیز وجود دارد. به عنوان مثال، اگر معترض ثالث، محجور (صغیر، مجنون، یا ورشکسته) باشد، میتواند بعد از رفع حجر یا ورشکستگی، تا یک سال از تاریخ اطلاع، اعتراض شخص ثالث خود را مطرح کند.
اعتراض ثالث به چه آرایی قابل طرح است؟
معترض ثالث میتواند به هر رای صادره از دادگاههای عمومی، انقلاب و تجدید نظر که به حقوق او لطمه زده باشد، اعتراض کند. این شامل آراء زیر میشود:
نوع رای | امکان طرح اعتراض ثالث | توضیحات |
آراء قطعی | بله | آراء قطعی دادگاههای عمومی، انقلاب و تجدیدنظر در دعاوی حقوقی، کیفری، خانواده و اداری. |
آراء مربوط به دعاوی ثالث | خیر | اگر معترض ثالث در دعوای اصلی نقشی داشته باشد، نمیتواند به رای آن دعوا اعتراض ثالث کند. |
آراء مربوط به دعاوی داوری | خیر | اگر دعوا در یک داوری حل و فصل شده باشد، معترض ثالث نمیتواند به رای داور اعتراض کند. |
آراء مربوط به دعاوی راجع به اصل نکاح و طلاق | در برخی موارد | در برخی موارد خاص، معترض ثالث نمیتواند به آراء مربوط به اصل نکاح و طلاق اعتراض کند. |
قرارهای دادگاه | خیر | معترض ثالث فقط میتواند به آراء قطعی (احکامی که دیگر قابل اعتراض یا واخواهی نیستند) اعتراض کند. معترض ثالث نمیتواند به قرارهای دادگاه (تصمیمات موقت و غیر قطعی) اعتراض کند. |
چگونه به رای دادگاه اعتراض کنیم؟
در نظام حقوقی هر کشوری، صدور آراء و احکام توسط مراجع قضایی از اهمیت بالایی برخوردار است. با این حال، گاه ممکن است در اثر اشتباه قاضی یا وجود نقص در رسیدگی، رای صادره به ضرر یکی از طرفین دعوا باشد. در چنین مواردی، قانون برای حفظ حقوق افراد و جلوگیری از تضییع حق، راهکارهایی را پیشبینی کرده است. یکی از این راهکارها، اعتراض به رای دادگاه است.
“اعتراض ثالث” به عنوان یکی از طرق فوقالعاده اعاده دادرسی، در مواقعی کاربرد دارد که فردی به نام معترض ثالث که در دعوای اصلی نقشی نداشته، مدعی است که رای صادره به حقوق او لطمه زده یا آن را نادیده گرفته است.
دلایل متعددی برای طرح دعوای اعتراض شخص ثالث وجود دارد، از جمله:
اشتباه در تشخیص موضوع دعوا: ممکن است قاضی در تشخیص موضوع دعوا اشتباه کرده باشد و در نتیجه، رای صادره به نفع کسی صادر شده باشد که مستحق آن نبوده است.
اشتباه در تفسیر قانون: قاضی ممکن است در تفسیر قانون اشتباه کرده باشد و در نتیجه، رای صادره مغایر با قانون باشد.
عدم توجه به مدارک و ادله: قاضی ممکن است به مدارک و ادله ارائه شده توسط یکی از طرفین دعوا توجه کافی نکرده باشد و در نتیجه، رای صادره مبتنی بر دلایل کافی نباشد.
غش و تزویر: ممکن است یکی از طرفین دعوا با استفاده از غش و تزویر، رای دادگاه را به نفع خود صادر کرده باشد.
در صورت اثبات هر یک از این موارد، معترض ثالث میتواند با طرح اعتراض شخص ثالث، خواستار نقض یا اصلاح رای صادره شود.
چگونه برای اعتراض ثالث اقدام کنیم؟
طرح دعوای اعتراض شخص ثالث نیازمند طی مراحلی خاص و ارائه مستندات لازم است. بهطور خلاصه، گامهای زیر باید برداشته شوند:
گام اول: جمعآوری مدارک
- کپی برابر اصل رای دادگاه مورد اعتراض: این اولین و مهمترین مدرک مورد نیاز است.
- دلائل و مستندات مبنی بر تضییع حق معترض ثالث: هر گونه مدرکی که نشاندهنده تضییع حق شما در اثر رای دادگاه باشد، مانند اسناد، مدارک، نظرات کارشناسی، و شهادت شهود.
- اطلاعات مربوط به هویت معترض ثالث و طرفین دعوای اصلی: شامل مشخصات کامل (نام، نام خانوادگی، کد ملی، آدرس) خود و طرفین دعوای اصلی.
گام دوم: تنظیم دادخواست
- تنظیم دادخواست اعتراض ثالث: میتوانید این کار را به تنهایی یا با کمک یک وکیل انجام دهید.
- ذکر مشخصات معترض ثالث، طرفین دعوای اصلی، و دادگاه رسیدگیکننده: اطلاعات کامل خود و دیگر افراد مرتبط با پرونده را به طور دقیق درج کنید.
- بیان شرح مختصری از پرونده و رای مورد اعتراض: خلاصهای از موضوع پرونده، روند رسیدگی، و رای صادره را ارائه دهید.
- دلیل و مستندات مربوط به تضییع حق معترض ثالث: به طور واضح و مستدل توضیح دهید که چرا رای دادگاه به حقوق شما لطمه زده و مدارک خود را ضمیمه کنید.
- درخواست صدور حکم مبنی بر نقض یا اصلاح رای مورد اعتراض: مشخص کنید که خواستار چه حکمی هستید، مانند نقض کامل رای، اصلاح بخشی از رای، یا صدور رای جدید.
گام سوم: تقدیم دادخواست
- تقدیم دادخواست اعتراض شخص ثالث به دفاتر خدمات الکترونیکی قضایی: این کار از طریق سامانه دادخواست الکترونیکی قوه قضائیه انجام میشود.
- پرداخت هزینه دادرسی: پس از ثبت دادخواست، باید هزینه دادرسی را به صورت الکترونیکی پرداخت کنید.
نکات مهم در خصوص اعتراض ثالث
طرح دعوای اعتراض شخص ثالث به عنوان یکی از طرق فوقالعاده اعاده دادرسی، در مواقعی کاربرد دارد که فردی به نام معترض ثالث که در دعوای اصلی نقشی نداشته، مدعی است که رای صادره به حقوق او لطمه زده یا آن را نادیده گرفته است. برای استفاده موثر از این حق قانونی، توجه به نکات زیر ضروری است:
- مهلت طرح دعوای اعتراض شخص ثالث: در دعاوی حقوقی، مهلت طرح اعتراض ثالث یک سال از تاریخ ابلاغ رای است. در دعاوی کیفری، مهلت طرح دعوای شخص ثالث دو ماه از تاریخ ابلاغ رای است.
- ذینفع بودن معترض ثالث: معترض ثالث باید ذینفع باشد، به این معنی که رای دادگاه به حقوق او لطمه زده باشد. صرف آگاهی از رای دادگاه کافی نیست و معترض ثالث باید ثابت کند که رای به حقوق او تجاوز کرده است.
- ارائه مدارک و مستندات: معترض ثالث باید در دادخواست خود، دلیل و مستندات کافی برای اثبات تضییع حق خود ارائه دهد. مدارک و مستندات میتوانند شامل اسناد، مدارک، نظرات کارشناسی، و شهادت شهود باشند.
- تنظیم صحیح دادخواست: دادخواست دعوای اعتراض شخص ثالث باید به طور صحیح و با رعایت تمامی موارد قانونی تنظیم شود. در صورت تمایل، میتوانید از یک وکیل مجرب برای تنظیم دادخواست کمک بگیرید.
- تقدیم دادخواست به مرجع صالح: دادخواست دعوای اعتراض شخص ثالث باید به دادگاه صالح تقدیم شود. دادگاه صالح، دادگاهی است که به دعوای اصلی رسیدگی کرده است.
- پرداخت هزینه دادرسی: برای طرح اعتراض ثالث باید هزینه دادرسی پرداخت شود. میزان هزینه دادرسی بر اساس نوع دعوا و خواسته معترض ثالث تعیین میشود.
- عدم مانع بودن اعتراض شخص ثالث برای اجرای رای: طرح دعوای شخص ثالث مانع از اجرای رای دادگاه نمیشود، مگر اینکه دادگاه معین کند که اجرای رای تا صدور حکم نهایی در خصوص اعتراض ثالث متوقف شود.
- امکان طرح همزمان دعوای اعتراض شخص ثالث و سایر طرق اعاده دادرسی: معترض ثالث میتواند همزمان با طرح اعتراض شخص ثالث، از سایر طرق اعاده دادرسی مانند واخواهی و فرجامخواهی نیز استفاده کند.
- عدم امکان طرح دعوای اعتراض شخص ثالث مجدد: معترض ثالث فقط یک بار میتواند نسبت به رای دادگاه اعتراض کند. در صورت رد اعتراض ثالث، امکان طرح مجدد آن وجود ندارد.
- مشاوره با وکیل: برای اطمینان از صحت اقدامات خود و افزایش احتمال موفقیت در دعوای اعتراض شخص ثالث، مشاوره با یک وکیل مجرب توصیه میشود.
سخن پایانی
در این مقاله، به طور جامع به بررسی اعتراض ثالث، یکی از طرق فوقالعاده اعاده دادرسی، پرداختیم.
دعوای شخص ثالث در مواقعی کاربرد دارد که فردی به نام معترض ثالث که در دعوای اصلی نقشی نداشته، مدعی است که رای صادره به حقوق او لطمه زده یا آن را نادیده گرفته است.
معترض ثالث میتواند در صورت اثبات تضییع حق خود، با طرح اعتراض شخص ثالث، خواستار نقض یا اصلاح رای صادره شود.