نفقه جاریه چیست؟ فرق نفقه جاریه و معوقه

فرق نفقه جاریه و نفقه معوقه

یکی از مسائل مهم در حقوق خانواده، تمایز میان نفقه جاریه و معوقه است. این دو اصطلاح هرچند به ظاهر نزدیک به هم هستند، اما از نظر حقوقی تفاوت های اساسی دارند. شناخت این تفاوت ها برای طرح دعاوی حقوقی و رسیدگی های قضایی اهمیت زیادی دارد.

به طور کلی می توان گفت نفقه جاریه مربوط به نیازهای فعلی و جاری زن است، در حالی که نفقه معوقه به نفقه هایی اشاره دارد که در گذشته پرداخت نشده و زن اکنون می خواهد آنها را مطالبه کند. این تفاوت نه تنها در ماهیت، بلکه در نحوه طرح دعوی و شیوه محاسبه نیز تأثیرگذار است.

نفقه معوقه: تعاریف و تفاوت ها با نفقه جاریه

نفقه معوقه به معنای نفقه های گذشته ای است که مرد به هر دلیلی پرداخت نکرده و زن اکنون برای دریافت آنها اقدام می کند. برای مثال، اگر مرد چند ماه یا چند سال از پرداخت نفقه خودداری کند، زن می تواند با مراجعه به دادگاه، نفقه معوقه خود را مطالبه کند.

یک تفاوت عمده میان نفقه جاریه و معوقه، زمان و موضوع آن ها می باشد. نفقه جاریه به حقوق قانونی حال حاضر خانم مربوط می شود که زن می تواند در زندگی مشترک آن را دریافت کند. در مقابل، نفقه معوقه بدهی گذشته محسوب می شود و زن باید برای دریافت آن دعوی حقوقی یا کیفری مطرح کند. همچنین، میزان نفقه معوقه بر اساس شرایط زمانی همان دوره محاسبه می شود نه وضعیت فعلی.

پیشنهاد ویژه: درخواست مشاوره وکالت در طلاق

نحوه محاسبه و پرداخت نفقه معوقه

محاسبه نفقه معوقه یکی از چالش های جدی در پرونده های خانوادگی است. دادگاه برای تعیین میزان آن معمولاً از کارشناسان رسمی دادگستری کمک می گیرد. کارشناس با بررسی شرایط زن، شأن اجتماعی او، عرف جامعه و وضعیت اقتصادی مرد در دوره گذشته، مبلغی را برای هر ماه تعیین می کند. سپس دادگاه بر اساس نظر کارشناسی حکم به پرداخت نفقه معوقه می دهد.

پرداخت نفقه معوقه معمولاً به صورت یکجا صورت می گیرد، اما در برخی موارد دادگاه با توجه به شرایط مالی مرد، امکان تقسیط آن را نیز فراهم می کند. نکته مهم این است که نفقه معوقه به عنوان یک بدهی مالی تلقی می شود و زن می تواند مانند سایر طلبکاران از اموال مرد برای وصول آن اقدام کند.

پیشنهاد ویژه: استعلام هزینه وکیل طلاق

جمع بندی

با بررسی مفاهیم حقوقی مشخص شد که نفقه جاریه و نفقه معوقه دو مقوله متفاوت هستند که هرکدام شرایط و آثار خاص خود را دارند. نفقه جاریه مربوط به نیازهای روزمره زن در زندگی مشترک است و شوهر موظف است آن را به طور مستمر پرداخت کند. در مقابل، نفقه معوقه بدهی های گذشته است که در صورت امتناع مرد از پرداخت، زن می تواند از طریق مراجع قضایی آن را مطالبه نماید.

توجه به این تفاوت ها در دعاوی خانوادگی اهمیت زیادی دارد، زیرا نوع دعوی، نحوه محاسبه و شیوه اجرای حکم در این دو مورد کاملاً متفاوت است. به طور کلی، نفقه چه جاریه باشد چه معوقه، یکی از حقوق مسلم زنان در نظام حقوقی ایران است که قانون گذار برای حمایت از آن ضمانت های اجرایی قوی در نظر گرفته است.

سوالات متداول

۱. نفقه جاریه شامل چه مواردی می شود؟
نفقه جاریه شامل نیازهای روزمره زن از جمله خوراک، پوشاک، مسکن، اثاث منزل، هزینه های درمانی و بهداشتی و در صورت لزوم خادم است.

۲. آیا زن در هر شرایطی حق دریافت نفقه جاریه دارد؟
خیر. شرط اصلی دریافت نفقه جاریه تمکین از شوهر است. اگر زن بدون دلیل موجه از وظایف زناشویی خود امتناع کند، ناشزه محسوب شده و حق دریافت نفقه جاریه را از دست می دهد.

۳. نفقه معوقه چگونه محاسبه می شود؟
محاسبه نفقه معوقه توسط کارشناس رسمی دادگستری انجام می شود که با بررسی شأن زن، عرف جامعه و وضعیت اقتصادی مرد در دوره موردنظر، مبلغ ماهانه را مشخص می کند.