گرفتن مهریه از پدر شوهر آیا ممکن است؟ بررسی حقوقی و استثناهای قانونی

شرایط گرفتن مهریه از پدر شوهر

همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، اصل بر این است که پرداخت مهریه بر عهده زوج است و پدر شوهر تنها در شرایط خاص ممکن است مسئولیت پرداخت آن را بر عهده داشته باشد. بنابراین برای مطالبه مهریه از پدر شوهر، وجود برخی شرایط قانونی ضروری است.

۱. وجود تعهد یا ضمانت معتبر از سوی پدر شوهر

مهم‌ترین شرط برای گرفتن مهریه از پدر شوهر، وجود تعهد قانونی و قابل استناد از جانب وی است. این تعهد ممکن است در عقدنامه، سند رسمی یا توافق‌نامه‌ای معتبر درج شده باشد. در چنین وضعیتی، اگر پدر شوهر به عنوان ضامن یا متعهد پرداخت مهریه شناخته شود، زوجه می‌تواند در حدود تعهد انجام‌شده برای وصول مهریه به وی مراجعه کند.

نکته مهم این است که صرف نسبت خانوادگی با زوج یا حضور در مراسم عقد، مسئولیتی برای پدر شوهر ایجاد نمی‌کند و تعهد وی باید به صورت روشن و قابل اثبات وجود داشته باشد.

۲. اعتبار قانونی تعهد و قابلیت استناد آن

تعهد پدر شوهر باید مطابق قوانین مدنی و قواعد مربوط به ضمانت و تعهدات مالی تنظیم شده باشد. در صورتی که تعهد دارای ابهام باشد یا شرایط قانونی لازم را نداشته باشد، امکان استناد به آن در مراجع قضایی با مشکل مواجه خواهد شد. به همین دلیل بررسی مفاد عقدنامه و اسناد مرتبط از اهمیت بالایی برخوردار است.

۳. توانایی مالی متعهد در موارد خاص

چنانچه تعهد پدر شوهر به گونه‌ای تنظیم شده باشد که پرداخت مهریه منوط به استطاعت مالی وی باشد، توانایی مالی او می‌تواند در روند مطالبه مهریه مؤثر باشد. با این حال، نحوه اجرای تعهد به مفاد سند و شرایط توافق‌شده میان طرفین بستگی خواهد داشت.

۴. ارائه مدارک و مستندات لازم

برای پیگیری قانونی مهریه، زوجه باید مدارک لازم از جمله سند ازدواج، مدارک هویتی و اسناد مربوط به تعهد یا ضمانت پدر شوهر را در اختیار داشته باشد. هرچه مدارک ارائه‌شده کامل‌تر و شفاف‌تر باشد، اثبات مسئولیت متعهد در مراجع قضایی آسان‌تر خواهد بود.

در نهایت باید توجه داشت که فوت شوهر یا ناتوانی مالی وی به تنهایی موجب مسئولیت پدر شوهر در پرداخت مهریه نمی‌شود. مسئولیت پدر شوهر تنها زمانی قابل طرح است که تعهد یا ضمانت معتبر و قانونی از سوی او وجود داشته باشد و این موضوع با مدارک کافی اثبات شود.

مراحل گرفتن مهریه از پدر شوهر

در صورتی که پدر شوهر به موجب عقدنامه یا سندی معتبر، پرداخت مهریه را ضمانت یا تعهد کرده باشد، زوجه می‌تواند برای مطالبه مهریه از مسیرهای قانونی اقدام کند. نحوه مطالبه مهریه از پدر شوهر بسته به شرایط پرونده و اسناد موجود، از طریق اجرای ثبت یا مراجع قضایی قابل پیگیری است.

روش اول: مطالبه مهریه از طریق اجرای ثبت

در صورتی که مهریه در سند رسمی ازدواج درج شده باشد، زوجه می‌تواند با در دست داشتن مدارک هویتی و سند ازدواج به دفترخانه‌ای که عقد در آن ثبت شده است مراجعه کرده و درخواست صدور اجرائیه مهریه را ثبت کند.

پس از صدور اجرائیه، پرونده به واحد اجرای ثبت ارجاع می‌شود و استعلام‌های لازم از مراجع مربوط برای شناسایی اموال، حساب‌های بانکی، وسایل نقلیه و سایر دارایی‌های شخص مسئول پرداخت مهریه انجام خواهد شد. چنانچه اموال قابل توقیفی شناسایی شود، امکان توقیف و در نهایت وصول مطالبات زوجه مطابق مقررات وجود دارد.

البته در پرونده‌هایی که مسئولیت پدر شوهر بر پایه یک تعهد یا ضمانت مستقل است، نحوه اجرا به مفاد سند و شرایط تعهد بستگی خواهد داشت و ممکن است نیاز به بررسی قضایی نیز وجود داشته باشد.

روش دوم: مطالبه مهریه از طریق دادگاه

در برخی موارد، به ویژه زمانی که درباره اعتبار تعهد پدر شوهر اختلاف وجود دارد یا نیاز به اثبات مسئولیت وی مطرح باشد، زوجه باید از طریق دادگاه اقدام کند.

در این حالت، ابتدا باید حساب کاربری در سامانه ثنا ایجاد و احراز هویت انجام شود. سپس دادخواست مربوط به مطالبه مهریه یا اجرای تعهد با ارائه مدارکی مانند سند ازدواج، اسناد مربوط به ضمانت یا تعهد پدر شوهر و سایر مستندات لازم از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت شود.

پس از ارجاع پرونده به دادگاه، مدارک و ادله طرفین مورد بررسی قرار می‌گیرد. چنانچه دادگاه وجود تعهد قانونی و معتبر را احراز کند، حکم مقتضی صادر خواهد شد. در این صورت، اجرای حکم مطابق مقررات مربوط به اجرای احکام مدنی انجام می‌شود.

امکان تقسیط بدهی مهریه

در صورتی که شخصی که به پرداخت مهریه یا تضمین آن متعهد شده است، توانایی پرداخت یکجای بدهی را نداشته باشد، می‌تواند در چارچوب مقررات قانونی درخواست اعسار یا تقسیط بدهی را مطرح کند. پذیرش یا رد این درخواست بر اساس مدارک مالی و نظر دادگاه تعیین خواهد شد.

بنابراین، موفقیت در مطالبه مهریه از پدر شوهر تا حد زیادی به وجود اسناد معتبر، نحوه تنظیم تعهد و ارائه مدارک کافی برای اثبات مسئولیت وی بستگی دارد.

گرفتن مهریه از پدرشوهر وابسته به طلاق است؟

یکی از پرسش‌های رایج در دعاوی خانوادگی این است که آیا مطالبه مهریه از پدر شوهر منوط به طلاق یا جدایی زوجین است یا خیر. در پاسخ باید گفت که اصل حق مطالبه مهریه هیچ ارتباطی با وقوع طلاق ندارد. مطابق قوانین ایران، زن از زمان انعقاد عقد نکاح مالک مهریه می‌شود و می‌تواند در چارچوب قانون، هر زمان که بخواهد نسبت به مطالبه آن اقدام کند.

بنابراین، چه زندگی مشترک ادامه داشته باشد و چه زوجین در آستانه طلاق یا در حال طی مراحل جدایی باشند، اصل حق مطالبه مهریه برای زوجه محفوظ است. به همین دلیل، طرح دعوای مهریه لزوماً به معنای درخواست طلاق نیست و این دو موضوع از نظر حقوقی مستقل از یکدیگر محسوب می‌شوند.

در خصوص مطالبه مهریه از پدر شوهر نیز همین قاعده برقرار است. اگر پدر شوهر به موجب عقدنامه یا سندی معتبر، پرداخت مهریه را ضمانت یا تعهد کرده باشد، زوجه می‌تواند بدون نیاز به طرح دعوای طلاق، برای وصول حقوق خود اقدام کند. در واقع، مبنای مراجعه به پدر شوهر وجود تعهد قانونی وی است، نه وقوع طلاق یا جدایی زوجین.

البته در مواردی که مهریه به صورت عندالاستطاعه تعیین شده باشد، مطالبه و وصول آن تابع شرایط مقرر در توافق طرفین و احراز توانایی مالی شخص متعهد خواهد بود. از این رو، نحوه وصول مهریه در هر پرونده به مفاد عقدنامه، شرایط تعهد و وضعیت مالی مسئول پرداخت بستگی دارد.

پیشنهاد می کنیم مقاله گرفتن مهریه بعد از ازدواج مجدد را نیز مطالعه کنید.

گرفتن مهریه از پدرشوهر بعد از فوت همسر

یکی از پرسش‌های مهم در دعاوی مهریه این است که آیا پس از فوت شوهر می‌توان مهریه را از پدر شوهر مطالبه کرد یا خیر. در پاسخ باید گفت که فوت شوهر به تنهایی موجب ایجاد مسئولیت برای پدر شوهر نمی‌شود. همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، امکان گرفتن مهریه از پدر شوهر تنها زمانی وجود دارد که وی به موجب عقدنامه یا سندی معتبر، پرداخت مهریه را تعهد یا ضمانت کرده باشد.

بنابراین اگر پدر شوهر هیچ‌گونه تعهد قانونی نسبت به مهریه نداشته باشد، زوجه نمی‌تواند صرفاً به دلیل فوت همسر برای دریافت مهریه به او مراجعه کند. در چنین شرایطی، مهریه به عنوان یکی از بدهی‌های متوفی محسوب می‌شود و باید از اموال و دارایی‌های باقی‌مانده از شوهر (ترکه) پرداخت شود.

بر اساس مقررات ارث و دیون متوفی، ابتدا بدهی‌های قانونی از جمله مهریه، دیون مالی و سایر تعهدات متوفی از ترکه پرداخت می‌شود و سپس در صورت باقی ماندن اموال، سهم‌الارث میان وراث تقسیم خواهد شد. به همین دلیل، زوجه در بسیاری از موارد می‌تواند برای وصول مهریه به اموال به جا مانده از همسر متوفی مراجعه کند.

البته اگر پدر شوهر در زمان انعقاد عقد نکاح یا در قالب سندی مستقل، پرداخت مهریه را تضمین کرده باشد، زوجه می‌تواند مطابق حدود همان تعهد قانونی، نسبت به مطالبه مهریه از وی نیز اقدام کند. در این حالت، مبنای مسئولیت پدر شوهر، تعهد یا ضمانت وی است و نه رابطه خویشاوندی با زوج.

همچنین از نظر حقوقی تفاوتی میان پدر شوهر و مادر شوهر در این موضوع وجود ندارد. هر شخصی که به صورت معتبر و قانونی پرداخت مهریه را تعهد یا ضمانت کرده باشد، در حدود تعهد خود مسئول خواهد بود. بنابراین مسئولیت احتمالی والدین زوج در قبال مهریه، صرفاً ناشی از وجود تعهد معتبر است و نه نسبت خانوادگی آنان با زوج.

سخن پایانی

یکی از پرسش‌های مهم در دعاوی مهریه این است که آیا پس از فوت شوهر می‌توان مهریه را از پدر شوهر مطالبه کرد یا خیر. در پاسخ باید گفت که فوت شوهر به تنهایی موجب ایجاد مسئولیت برای پدر شوهر نمی‌شود. همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، امکان گرفتن مهریه از پدر شوهر تنها زمانی وجود دارد که وی به موجب عقدنامه یا سندی معتبر، پرداخت مهریه را تعهد یا ضمانت کرده باشد.

بنابراین اگر پدر شوهر هیچ‌گونه تعهد قانونی نسبت به مهریه نداشته باشد، زوجه نمی‌تواند صرفاً به دلیل فوت همسر برای دریافت مهریه به او مراجعه کند. در چنین شرایطی، مهریه به عنوان یکی از بدهی‌های متوفی محسوب می‌شود و باید از اموال و دارایی‌های باقی‌مانده از شوهر (ترکه) پرداخت شود.

بر اساس مقررات ارث و دیون متوفی، ابتدا بدهی‌های قانونی از جمله مهریه، دیون مالی و سایر تعهدات متوفی از ترکه پرداخت می‌شود و سپس در صورت باقی ماندن اموال، سهم‌الارث میان وراث تقسیم خواهد شد. به همین دلیل، زوجه در بسیاری از موارد می‌تواند برای وصول مهریه به اموال به جا مانده از همسر متوفی مراجعه کند.

البته اگر پدر شوهر در زمان انعقاد عقد نکاح یا در قالب سندی مستقل، پرداخت مهریه را تضمین کرده باشد، زوجه می‌تواند مطابق حدود همان تعهد قانونی، نسبت به مطالبه مهریه از وی نیز اقدام کند. در این حالت، مبنای مسئولیت پدر شوهر، تعهد یا ضمانت وی است و نه رابطه خویشاوندی با زوج.

همچنین از نظر حقوقی تفاوتی میان پدر شوهر و مادر شوهر در این موضوع وجود ندارد. هر شخصی که به صورت معتبر و قانونی پرداخت مهریه را تعهد یا ضمانت کرده باشد، در حدود تعهد خود مسئول خواهد بود. بنابراین مسئولیت احتمالی والدین زوج در قبال مهریه، صرفاً ناشی از وجود تعهد معتبر است و نه نسبت خانوادگی آنان با زوج.

سوالات متداول

1. آیا زن می‌تواند مستقیماً مهریه خود را از پدر شوهر مطالبه کند؟

خیر، در حالت عادی مسئول پرداخت مهریه شوهر است و زن نمی‌تواند بدون وجود تعهد قانونی یا قراردادی، مهریه را از پدر شوهر مطالبه کند.

2. در چه شرایطی پدر شوهر مسئول پرداخت مهریه می‌شود؟

اگر پدر شوهر به‌صورت رسمی و معتبر پرداخت مهریه را ضمانت کرده یا در عقدنامه و اسناد قانونی تعهدی در این خصوص پذیرفته باشد، ممکن است مسئول پرداخت مهریه شناخته شود.

3. آیا فوت شوهر باعث انتقال بدهی مهریه به پدر شوهر می‌شود؟

خیر، با فوت شوهر، مهریه از اموال و ترکه متوفی پرداخت می‌شود و پدر شوهر تنها در صورت داشتن تعهد مستقل نسبت به مهریه مسئولیت خواهد داشت.

4. چگونه می‌توان تعهد پدر شوهر نسبت به پرداخت مهریه را اثبات کرد؟

وجود سند رسمی، عقدنامه، قرارداد ضمانت، اقرار کتبی یا هر مدرک معتبر قانونی که نشان‌دهنده پذیرش مسئولیت توسط پدر شوهر باشد، می‌تواند برای اثبات تعهد او مورد استفاده قرار گیرد.

5. اگر پدر شوهر ضامن مهریه باشد، آیا زن می‌تواند همزمان از شوهر و پدر شوهر مطالبه مهریه کند؟

بله، در برخی موارد و با توجه به نوع ضمانت و تعهد پذیرفته‌شده، زن می‌تواند مطابق مقررات قانونی برای وصول مهریه به ضامن، شوهر یا هر دو مراجعه کند.